Showing posts with label nepali. Show all posts
Showing posts with label nepali. Show all posts

Fellowship for Nepali Language Research Scholars and Artists

12:46 PM
Ministry of Culture Initiates Fellowship for Nepali Language Research Scholars and Artists

Ministry of Culture has included Nepali and Santhali languages for Centre for Cultural Resources and Training (CCRT) fellowship after a delegation led by  Darjeeling MP Raju Bista met and requested for so. The delegation included the members from Assam Nepali Sahitya Sabha (ANSS). Informing about the meeting and thanking ministry about the swift action taken by Ministry of Culture, Office of MP, Darjeeling has sent out a press release. Here is the full press release:
Darjeeling MP Raju Bista and Delegation with Cultural Minister Prahlad Singh Patel
Darjeeling MP Raju Bista and Delegation with Cultural Minister Prahlad Singh Patel

"Office of MP, Darjeeling
Press Statement, 31st July 2019

On the 18th of July 2019, the Darjeeling MP Raju Bista had led a delegation of Assam Nepali Sahitya Sabha (ANSS) members to meet with Hon’ble Prahalad Singh Patel Ji MoS (IC) for Culture and Tourism.

During the meeting with the Hon’ble Cultural Minister MP Bista highlighted how Nepali, despite being one of the National Languages of India under the VIIIth Schedule of our Constitution, had not been accorded due respect and support from the Central Government.

Among other things, MP Bista and the delegation informed the Hon’ble Minister that there was a need for support from the Ministry of Culture to our Nepali scholars and artists, and how Nepali had been kept out of the purview of languages that were receiving Centre for Cultural Resources and Training (CCRT).

Today, the Hon’ble Minister announced that the Centre for Cultural Resources and Training Fellowship will now be given to scholars and artists from Nepali language. Speaking to the Press, he said, ‘Under the Ministry of Culture there are provisions for fellowships and scholarships, a discrepancy had been brought to my notice. It had been brought to my notice that Nepali language had not been included under this fellowship and scholarship initiative. We have 22 Scheduled Languages in India, and despite English and Khasi not being a part of the Scheduled Languages Fellowships were being given to scholars in these languages, but despite Nepali and Santhali being part of the Scheduled Languages they were not included. Today, we have included both the languages (Nepali and Santhali) to be included under these Fellowships and Scholarships.”

Reacting to the development, MP Bista said, “ANSS executive members Dr. Khagen Sharma, Durga Khatiwada, Rudra Baral, and Dhaka Ram Kafley had brought to my attention some very important issues concerning the preservation and propagation of our mother tongue. Together, we had requested the Hon’ble Minister to look into our issues, Prahalad Singh Patel ji had assured us that he will take necessary action at the earliest. I am most thankful that the action has been very swift. I remain grateful to the Patel ji for this.”
MP Bista added, “We have raised many other important issues, which requires inter-Ministerial collaboration, with the Ministers concerned, and in due course of time, I will continue to follow up on the issues we have raised.” Among the issues, MP Bista is pursuing are:

1. Establishment of National Council for Promotion of Nepali Language

2. Establishment of Centre for Nepali Language Studies in Central Universities - JNU, DU, Himachal Pradesh Central University, Baba Sahab BR Ambedkar University Lucknow, Nalanda University, Visva Bharati (Santiniketan).

3. Appointment of at least two permanent Nepali language faculty members in Central Institute of Indian Languages (CIL)

4. Greater emphasis on Nepali language publication from National Book Trust

5. Establishment of dedicated Nepali Language channel in Doordarshan and All India Radio

6. Publication of Central Government Notifications and Advertisements in Nepali.

Office of Raju Bista
Member of Parliament, Darjeeling"


Nepali language as one of the most takers during CBSE

2:23 PM
JAI GORKHA: Punjabi, Malayalam, Bengali, Nepali found most takers during CBSE boards

In the recently concluded CBSE board examinations, Punjabi, Malayalam and Tamil were the regional language papers with the most number of candidates in class X.

In class XII, the highest number of candidates appeared for Punjabi and Bengali papers, with Nepali coming in third.

The board offers 38 languages at the class XII level, and 34 at the class X level. These include Hindi, English and Urdu, along with a range of regional and some foreign languages.

Among the foreign languages, French was the most popular — 15,722 candidates in class X and 134 in class XII. German was the second most popular, with 2,611 in class X and 80 in class XII.

[Via: Indian Express]

यहाँ फेरि मेला लागेको छ

11:16 AM
यहाँ फेरि मेला लागेको छ
चारैतिर रमाइलो छ
फेरि यहाँ मंच सजिंदै छ
आजकल पहाड़ हेर्दा साह्रै घमाइलो छ
फूटबल World Cup सक्यो त के भ
बजार त झण्डाहरूले नै भरिएको छ
हरियो,रातो,फूलहरू देखि टाटे-पांगरे सम्म
चुनावको चर्कोले यो ठाउँ चर्केको छ
यहाँ फेरि मेला लागेको छ।

यहाँ कैयौं भूमिपूत्रहरूले राता रात जन्म लिएको छ
पहिला झैं अस्तित्व जोगाउने आश्वासन फेरि दिएको छ
पहिला त्यही पैंतलामा कुल्चिनेहरूले दुई हात जोड़न थालेको छ
वाह! Innova, Bolero मा चड़ी हात हल्लाई हल्लाई 
अर्को पाँच वर्षको हिसाब कोर्न थालेको छ।
Code of Conduct को नाममा उत्पीड़न फेरि हुने भएको छ
ठूलेको बूढ़ी आमा खालीखुट्टै भोट हाल्न जाँदा फेरि रूने भएको छ
यहाँ फेरि मेला लाग्ने भएको छ।

अब भाषा बोल्नै नजान्नेहरू चिन्हारी जोगाउन भनी अघि बड़ेको छ
आफ्नो भाषा बोल्न जान्ने चाहिं 
नजानी नजानी पिंजराको सुगा झैं अर्काको भाषा रटेको रटेको छ
अभिनय र ढोंग चल्दैछ यहाँ डरलाग्दो
खै एउटा उम्मीदवार देखिनै मैले चै यहाँ भरलाग्दो
यहाँ अहिले असाधारण बिकास भएको छ
जंगल बस्नेहरू सिद्धै Skype बाट  Video Chat गर्न थालेको छ
वाह कस्तो दामी Network,यहाँ फेरि मेला लाग्न थालेको छ।


आफ्नो निधारमा भाग्य भन्दा बेसी पार्टी कै टिका लगाउँछन्
कुनै दृष्टि नभएको नेतृत्वले खै कसरी जनतालाई जगाउँछन्
कोही भन्छन् छुट्टै राज्यको Agenda,
कोही Development गर्न हिंड़ेको 
तर पहाड़मा जुनै जोगी आए पनि कानै चिरेको
अब फेरि हातका सफा पन्जामा कालो रंग पोत्ने दिन आएको छ
यति वर्ष खपेका पीर मर्माहरू याद गरी सठिक मान्छे रोज्ने समय आएको छ
यी पाँच वर्ष कटमेरो भै बसेको फल आज बल्ल पाकेको छ
यहाँ फेरि मेला लाग्ने भएको छ,यहाँ फेरि मेला लागेको छ।।
       
(मान्छे चिनौं,खसी किनौं)


Pramod Khadka

Pawan Chamling talked about Identity crisis on Bhanu Jayanti

8:02 PM

Buddha was of Nepali origin,’ says C.M.

SUJAL PRADHAN

Gangtok 13 Jul 2018 On the occasion of Bhanu Jayanti, Sikkim Chief Minister Pawan Chamling has called for preservation of the communal harmony that prevails in the State.

“Our government has maintained peace, security and harmony in the State all these years. I urge everyone to take ownership and responsibility as dutiful citizens and give their full support in ensuring continuity to the communal harmony that exists in the State,” he said, addressing the State-leval Bhanu Jayanti celebration at Manan Kendra on Friday.

In Sikkim, celebrations on the occasion of birth anniversary of poet Bhanu Bhakta Acharya are not limited only to the Nepali community. People from all communitiestake part in the festivities related to Bhanu Jayanti, reaffirming the communal harmony that exists among the Sikkimese people. The theme for this year’s Bhanu Jayanti is “Jatiya Sadbhavana” (Communal Harmony).

On the occasion, the Chief Minister also talked about the identity crisis of the Nepali community. He said: “We still suffer from an identity crisis. We are still viewed as immigrants by our mainland countrymen. Doubts are cast on our nationality. Even personally also, I was made a victim of this crisis, when a case was filed in the Court questioning my nationality. It is during such times that we, the Nepali people, have to be united and prove that we are proud Indians having made our contributions towards the nation, right from the time of Lord Buddha. History is proof that the Buddha was of Nepali origin, having being born in Nepal. So, if we have to prove our identity, we can say that we are Indians as much as Lord Buddha is! Therefore, whenever aspersions are cast on our identity, we as a community should stand for each other and protect ourselves from such derogatory attacks.

He also made a few announcements. “Our Government has endeavoured towards the promotion of Nepali language. Nepali is taught in schools and colleges; from this year, we are taking further steps to encourage our students to take up Nepali as a subject in schools and colleges. A language can be safeguarded, promoted and recognized if people study it as a subject. People from the Nepali community can even write UPSC examination in Nepali language as it comes under the eighth schedule of the Constitution. Such efforts will go a long way in promotion and recognition of Nepali language,” he added.

He directed his department to look for land for construction of Bhanu Bhawan in Gangtok. The State Government would bear all expenditure for its construction.

Via EOI

सुके पोखरी मा मनाइयो भानु जयन्ती। अनिकेश प्रधान मुख्य अतिथिको रुपमा उपस्थित।

7:12 PM

सुके पोखरी मा मनाइयो भानु जयन्ती। अनिकेश प्रधान मुख्य अतिथिको रुपमा उपस्थित।

सुके पोखरी का सन्त मिलारेप्पा अकादमी स्कुल ले पनि भानु जयन्ती भब्य रुप ले मनाए जहाँ स्कुल का छात्राहरुले रामायण श्लोक, कविता वाचन, गित संगीत अनि नृत्य को प्रस्तुति दिए एवम् शिक्षक शिक्षिकाहरु ले सङित को प्रस्तुती दिए तेति मात्र न भएर हाजिरीजवाफ प्रतियोगिता नेपाली साहित्य जगत को बारेमा राखिएको थियो जहाँ छात्रबर्ग ले  उत्सुक्ता साहित उत्तरहरु पनि दिए।

उक्त कार्यक्रम्मा मुख्य अतिथी को भार कवि, समाजिक कार्यकर्ता अनि कलाकार श्री अनिकेश प्रधान ले लिनु भएको थियो भने अध्यक्षता को भार स्कुल का उप अध्यापक श्री मनोज राई ले लिनु भएका थिए अनि स्कुल का नेपाली शिक्षक श्री नरेस थापा ले कार्यक्रमलाइ संचालित गर्नु भएको थियो।

पहाडमा रोहिङ्या अनि गोर्खा जाती

9:52 PM

थुलुङ भाई

अहिले घरी सामाजिक संजालहरुमा कतिथ रुपले रोहिङ्या मुसलमान पहाडँ(कालेबुङ) भित्र पसेको भिडियो चर्चाको बिषय बनेको छ।

यदि साच्चै नै ती सबै ब्यक्तिहरु रोहिङ्या मुसलमानहरु हुन भने यो समग्र पहाडँ अनि गोर्खा जातीको निम्ति मात्रै नभएर देशको सुरक्षा ब्यवस्था माथी नै हमला हो।के भिडियोमा देखिएको ब्यक्तिहरु भारतीय  मुसलमान हुन अथवा पहाडँ घुम्न आएका साधारण पर्यटकहरु मात्र हुन?कहाँ छन् उनीहरु अहिले? के गर्दैछन्?

पुलिस प्रशासन अनि गोर्खाल्यान्ड क्षेत्रीय प्रशासनका अधिकारीहरुले झट्ट यो बिषय माथी ध्यानसंग छानबिन गरि सत्यता के हो जनता सामु ल्याउन नितान्त आवश्यक छ।कारण यस्ता घटनाहरुले पहाडँमा फेरि अशान्ति शृजना गर्न सक्छ भन्न सकिन्दैन। गोर्खाल्याण्ड क्षेत्रीय प्रशासनको प्रवेस द्वार सुकुना देखि केही मिनेट टाडो सालबाढीमा पनि बिगत दिनहरु भन्दा धेरै संख्यामा अवैध बंगलादेशीहरुको प्रवेस भएको कुरा प्रकाशमा आएको छ अनि उनिहरुले हेर्दाहेर्दै एउटा नयाँ गाउँ नै बनाएको लेखक स्वयं लाई अनुभव छ।तब प्रश्न उठँछ यहा,के यस्ता घटनाहरु प्रशासनको जानकारी बिना घटन सक्छ?के राज्यको खुफिया विभागलाई यस बारे जानकारी हुदैन? प्रश्न गम्भीर छ।अनि त्यो भन्दा गम्भीर कुरो यस्ता कुराहरु प्रकासमा आएपनी प्रशासन किन मौन? राज्य सरकार होस अथवा केन्द्र सरकार दुवैले यो बिसयमा चासो न राखेको झै देखिन्छ।

केन्द्र सरकारको एक रिपोर्ट अनुसार पश्चिम् बंगालमा मात्रै २ करोड अवैध बंगलादेशीहरु बसोबास गर्छन्।
आसाम राज्य पनि अवैध बंगलादेशीहरुको समस्याले ग्रसित छ भने उडिस्सा पनि अछुतो छैन।सन १९७९ सालमा अल आसाम स्टुडेन्ट युनियनले अवैध बंगलादेशीको मुद्दा सरकार सम्मुख उठाएका थिए।तर सरकारले गम्भीरता पुर्वक लिएन,फलस्वरूप वर्तमान समयमा आएर केन्द्र सरकारलाई हस्ताक्षेप गर्न कर लाग्यो अनि असली भारतीय मुसलमान अनि अवैध बंगलादेशी छुट्टाउने प्रक्रिया आसाममा चलिरहेको छ।यी तीन राज्य मध्ये अवैध बंगलादेशीहरुको निम्ति पश्चिम् बंगाल राज्यमा प्रवेस गर्न सबैभन्दा सजिलो रहेको पनि बिगतका कतिपय भाइरल भिडियोहरु अनि घटनाहरुले स्पष्ट बुझाएको छ।

अन्तमा कालेबुङ शहर भित्र रोहिङ्या प्रवेश गरेको कतिथ घटनालाई कुनै राजनीतिकरण नगरी गम्भीरता पुर्वक छानबिन गरि सत्य कुरा उजागर गर्न अहिलेको परिवेशमा आवश्यक छ।

जय हिन्द जय गोर्खा

पार्टीहरूबीचको एकता समयको मागः एनजीसी

11:41 AM
NGC
गोर्खाल्यान्डको लागि भविष्यको बाटो
प्रतिविम्ब न्यूज
दार्जीलिङ, 22 अप्रेल
राष्ट्रिय गोर्खाल्यान्ड कमिटीले हिजो अलग राज्य गोर्खाल्यान्डको लागि भिजन डकुमेन्ट जारी गर्यो। पुस्तकको रूपमा प्रकाशमा ल्याइएको यस दस्तावेजमा गोर्खाल्यान्डलाई वान पोइन्ट एजेन्डा मानेको छ। यसै दस्तावेजमा कमिटीले गोर्खाल्यान्डको लागि भविष्यको बाटो पनि बनाएको छ. जसको एकांश यस्तो छ।
अन्य राज्यहरूको माग
भारतमा आठवटा क्षेत्रले राज्यको माग गरिरहेका छन्। ती हुन् हरित प्रदेश (पश्चिाम उत्तर प्रदेश), पूर्वाञ्चल (उत्तरी उत्तर प्रदेश), बोडोल्याण्ड (आसाम), सौराष्ट्र (दक्षिण गुजरात), लद्दाख (पूर्वी जम्मु तथा काश्मिर), गोर्खाल्यान्ड (उत्तरी पश्चि म बंगाल), कोङ्गु नाडु (दक्षिणी तामिलनाडु) र विदर्भ (पूर्वी महाराष्ट्र)। गोर्खाल्यान्डको माग उपर्युक्त सबैभन्दा पुरानो 1907 देखिको वा 111 वर्षअघिको माग हो।
थप राज्यहरूका लागि किन यो माग।
राष्ट्रले आफैलाई सोध्नुपर्छ-किन अझ बड़ी राज्यहरूको मागमा कोलाहल भइरहेको छ। के यो क्षेत्रीय संशाधनमाथिको लड़ाई हो वा विकासको अभावले गर्दा हो। यो राजनीतिक विचारको कारणले हो वा भारतको संघीय ढाँचामा परिवर्तनको लागि हो। ठूलो राज्य हुँदैमा त्यो आर्थिकरूपले सम्पन्न राज्य हुन्छ भन्ने छैन। कुनै पनि राज्यलाई उसको प्रदर्शन र सुशासनको आधारमा मूल्यांकन गर्नुपर्छ। वर्तमान विकास योजना मोडलमा केन्द्रिय संघीय ढाँचा एउटा भौगोलिक राज्यका सबै क्षेत्रमा समान विकास ल्याउन असफल छ एवं दार्जीलिङ र डुवर्स जस्ता गैर-विकास योजना क्षेत्रमा विकासको मामिलामा त यो अझ बड़ी स्पष्टसँग देखिन्छ।
गोर्खाल्यान्ड जस्तो सानो राज्य किन आवश्यक छ
साना राज्यको व्यवस्थापन सहजै गर्न सकिन्छ। यी राज्यहरूमा श्रेष्ठ शासन र द्रूत विकास हुन्छ। एउटा सानो राज्यलाई स्मार्ट राज्य बनाउन सहज हुन्छ। क्षेत्रीय परिचय, सांस्कृतिक तथा भौगोलिक विविधताहरू प्रशासनिक सुविधाका लागि राम्रोसँग चिन्हित गर्न सकिन्छ। ऐन श्रृंखला र आन्तरिक सुरक्षाका मुद्दाहरू एउटा सानो राज्यमा श्रेष्ठ रूपमा व्यवस्थापन हुन्छ। गोर्खाल्यान्ड जस्तो एउटा सानो राज्य सधैं राष्ट्रवादको एउटा उदाहरण हुनेछ, किनभने यो गोर्खाहरूका लागि प्रदान गरिनेछ, जो देशका अग्रमोर्चाका सिपाही हुन्। आज पनि देशभरि लगभग 4.5 लाख भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरू छन् भने 70,000 गोर्खाहरू सेना र अर्धसामरिक बलमा कार्यरत छन्।
सिलगढी करिडर त्यसैले सुरक्षित हातमा हुनेछ। जहाँसम्म आर्थिक सम्पन्नताको प्रश्नू छ, गोर्खाल्यान्ड राज्य सानो जैव-विविधता, चिया उद्योग, पर्यटन, शिक्षा तथा औषधीय वनस्पतिका सम्भाव्यता र सम्पदाका कारण आर्थिकरूपले दीगो हुनेछ। 30औं राज्य गोर्खाल्यान्ड गठनको माग परिचय र जातीय भिन्नतामा आधारित छ भने बाँकी व्यवस्था पश्चि0म बंगाल राज्यसँग दार्जीलिङ र कालेबुङ जिल्ला एवं डुवर्समा बस्ने भारतीय गोर्खाहरूको किनारीकरणमाथि पश्चियम बंगाल राज्यको बड़्दो रणनीति चालमा आधारित छ। यसैले गम्भीर चिन्तनको आवश्यकतालाई प्रकाश पार्दै राष्ट्रिय सुरक्षाको दृष्टिले क्षेत्रलाई अझ सुरक्षित बनाउनुपर्ने हुटहुटी दर्शाउँछ।
गोर्खा राज्य मागको आन्दोलन अब 111 वर्षको भएको छ। यो लामो लड़ाईमा 12 सय 19 निर्दोष मानिसहरू पुलिसको गोलीबारीमा मारिएका छन्। तथापि जस्तै ठूलो शक्तिले पनि गोर्खाल्यान्ड राज्यको लोकप्रिय मागलाई दबाउन सकेको छैन। एउटा अस्थायी समाधानले फेरि आन्दोलनको ज्वालामुखी फुट्नअघि केही समयका लागि मात्र यसलाई शिथिल बनाउनेछ। पहाड़का राजनैतिक पार्टीहरूबीचको एकता समयको माग हो। क्षेत्रका सबै पार्टीहरूले अब एक स्वरमा आवाज उठाउन आवश्यक छ। कुनै अधिकारपत्र एवं एउटा पार्टीको जनादेशद्वारा क्षेत्रीय राजनीति संचालित गर्न सकिन्छ, तर जब राज्य र केन्द्र सरकारसँग छलफल तथा वार्ताको कुरा हुन्छ, त्यसबेला सबको स्वर एउटै हुनुपर्छ अनि मूल लक्ष्य 30औं राज्य गोर्खाल्यान्ड हुनुपर्छ।
यसैबीच, कमिटीका अध्यक्ष सेवानिवृत्त ले. जेनरल शक्ति गुरूङले दार्जीलिङ पहाड़का सबै राजनैतिक पार्टीहरूलाई गोर्खाल्यान्डको मागमा एकताको सूत्रमा बाँध्न भोलिनै गोदुनिस भवनमा एक सभा गर्ने योजना बनाएको पनि बताएका छन्। उनले एनजीसीलाई थिङ्क ट्याङ्कको संज्ञा दिंदै यसले गोर्खाल्यान्ड राज्य निर्माणको लागि देशको शीर्ष स्थानमा लबी गर्ने, चाप सृजना गर्ने जस्ता कामहरू गर्ने भएको र गर्दै आइरहेको पनि बताए।
फोटोः कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै शक्ति गुरूङ।

चिसो थप्पडी र माटो कविता - कार्यक्रम अनुभूति

8:47 PM

बी० पी० बजगाईं, सिलगढी

मैले दुइदिन अघि नै क्यालेण्डरमा ३१ मार्च २०१८ –लाई दाग लगाएर राखेको थिएँ। यसदिन पहिलो दार्जीलिङ साहित्यिक भेट २०१८ (1st Darjeeling Literary Meet 2018) सिलगढीको होटल मैनाकमा सम्पन्न हुनेभएको थियो अनि यसै साहित्यिक भेटमा कवि राजा पुनियानीको दुईवटा मल्टिमिडिया कविता भ्रम पहाड अनि इन्काउन्टर स्क्रिनिङ हुनगइरहेको थियो। हुन त मैले यी दुवै कविताहरू पहिल्यै हेरिसकेको हो, दुईपटक युट्यूबमा अनि एकपटक सिक्किमको जोरथाङमा, कफी कवितामा। तर पनि म मैनाक होटल जान उत्सुक थिएँ। किनभने राजाको कविताले हाम्रो वर्तमान, हाम्रो सपनालाई सम्बोधन गरेको छ, म अनेपालीहरूमा यसको प्रतिक्रिया कस्तो हुन्छ भनेर जान्न चाहन्थें।

म मैनाक होटल पुग्दा बङ्गला नाटक, बङ्गला कविताहरूमाथि अलग अलग कोठामा सङ्गोष्ठी भइरहेको थियो। महँगो होटलमा भुँईंमा बस्ने आम मान्छेहरूलाई साहित्यमा कसरी सम्बोधन गरिने चर्चा भइरहेको थियो। हो, यहीं त फरक छ हाम्रो साहित्यमा, औपनिवेशिक संस्कारमा एकथरीले हाम्रो झर्रो जीवन भोगेका हुँदैनन्, महङ्गा होटलमा बसेर टाडाबाट नै हाम्रो गाला मुसार्न चाहन्छन्। हामी यसको ठीक विपरित झर्रो जीवन बाँच्छौं, अर्ग्यानिक कुरा लेख्छौं अनि आम मान्छेलाई साहित्यमात्र होइन व्यवहारमा अँगाल्छौं, किनभने हामी आफैं नै उपनिवेशवादको ढुङ्गाले चेप्ट्याएको भुँईं मान्छे हौँ।

केही क्षण अघिमात्र यस कार्यक्रमलाई पर्यटन मन्त्री गौतम देवले आरम्भ गरेर गएका रहेछन्। अब मैले भन्न परेन राजाले कस्तो स्थानमा कवितामा रौँ ठाडो हुनेगरी माटो र सिङ्गो पहाड देखाउन गइरहेको थियो। उनीहरूको ठूलो जमघटमा हामी केवल पाँचजना मात्र थियौं, म, राजा पुनियानी, समीर शर्मा, छेवाङ योन्जन अनि विजय काफ्ले। राजाको मल्टिमिडिया पोएट्रीका छायाङ्कन निर्देशक पल्लव आएका थिए तर कुनै कार्यले बाहिरिएका थिए।

राजाले मल्टिमिडियामा कविता देखाउँछसम्म थाहा थियो त्यहाँ उपस्थित भीडलाई, यो उनीहरू मध्ये धेरैलाई नयाँ प्रयोग थियो, यसैले हेर्न उत्सुक थिए। तर के देखाउँछ, देखाइने कुराको कन्टेन्ट के हो भन्ने कुराबाट केवल भीड होइन आयोजक पक्ष पनि अनभिज्ञ नै थिए। स्क्रीनिङ अघि राजाले मञ्चमा गएर कवितामा आम मान्छेको चासो मर्दै गएको देखेर नै आफूले कविता अनि यसको प्रभावलाई जिउँदो राख्न मल्टिमिडियाको सहयोग लिन थालेको बताए। यस कार्यमा उनका सङ्गीत पक्षका सहयोगी समीर शर्मालाई पनि मञ्चमा बोलाएर परिचय गराए।

हलको बत्ती बन्द गरियो…, शुरू हुन्छ “भ्रमपहाड”…, बज्छ भ्रम पहाडको साइरन उपनिवेशवादीहरूलाई होशियार गराउँदै।

कविताको प्रत्येक लाइनले मुक अँध्यारो चिर्दै थियो, “सुनमायाको पहाडी गर्भमा चे ग्वेभाराको खनाती छ…” अङ्ग्रेजी सब-टाईटलले त्यहाँको वातावरण चिसो बनाउँदै लग्यो। “चौरस्तामा घिसिङ, बिमल, मन र विनयहरू लीला नाच्दै गर्दा टोल-टोल अस्तित्व युद्धको नाटक खेल्छ हन्ड्रेड डेज, इन्दिरा आवास, प्रधान मन्त्री ग्राम सडक योजना…” दर्शकले बुझ्दै थिए, आन्दोलन रोकिएको होइन केवल बिसाएको हो भनेर।

“हजुर के दर्शक बोल्न पाउँछ? …चुप साले….” सबै चुप थिए। यो प्रस्तुति पहाडमा भएको भए जाडो महिनामा पनि वातावरण गर्मिएको हुन्थ्यो होला तर सिलगढीमा सबै चिसिँदै गएको थाहा लाग्दैथियो।

यसको लगत्तै पछि अर्को मल्टिमिडिया पोएट्री चल्न थाल्छ स्क्रीनमा… “इन्काउन्टर”…। “सखारै इन्काउन्टरमा भाषा मारिएको खबर हेडलाइनमा छ आज र लावारिस लडिरहेको त्यो भाषाको लाशले पर्खिरहेको छ आफ्नै पोस्टमार्टम तारिख…” “बास माग्दा घर किन जलाउँछ, जस्टिस माग्दा टेरोरिस्ट किन भनाउँछ” राजाको कविताले जति चिच्याउन थाल्यो अघि नै चिसिएको त्यहाँको वातावरणमा काँडा उम्रिँदै गएको थियो।

केहिदिन अघिमात्र स्टुडियो साउण्ड ट्रेकका समीर भाईले युट्यूबमा अपलोड गरेको नेपाली साङ्गीतिक संसारका महान विभूति स्व० अम्बर गुरुङको निबन्ध ‘कहाँ गए ती दिनहरू’ सुनेको थिएँ। त्यसमा भएको अम्बर गुरुङको एउटा भनाई राजा पुनियानीसँग ठ्याक्कै मेल खाएको देखें। गुरुङ भन्थे, “स्रोतालाई आफूतिर तानेर पाएको तन्मयताको प्रतिक्रियात्मक प्रबलताले मात्र गायकले प्रभावको प्रभुत्व जन्माउन सक्छ”।

राजा गायक होइन, कवि हुन्, गाउने कवि हुन्। तर अहिले राजाले कविता पाठकलाई पठनको निम्ति मात्र नछोडेर सुनाउने अनि सुनाएर कविताले जन्माउन सक्ने प्रतिक्रियात्मक प्रबलताले वर्तमान सोच्न बाध्य पार्ने काम गर्दैछन् मल्टिमिडिया पोएट्रीको सहायताले। त्यसैको प्रभाव थियो, “पहिलो दार्जीलिङ साहित्यिक भेट २०१८” –को त्यो कोठा सिलगढीको गर्मीमा पनि चिसिएको थियो।

कविता सकियो। बत्ती बल्यो। करैले केही चिसा थप्पडीहरू बजे। उनीहरू मध्ये धेरैको मनलाई सायद यहाँ, यो कसरी भयो भन्ने प्रश्नले थिचिरहेको थियो होला। धेरैले सायद हाम्रो दुखाई बुझ्ने पहिलो अवसर पाएका थिए होला अनि त्यस्ताहरूको अघि हामी सही पाटोमा उभिएको पनि थियौं होला। हामीलाई केही अपेक्षा थिएन, हामी त्यहाँबाट निस्कियौं। कमै बजेको चिसो थप्पडीमाझ निर्धक्क उभिएको थियो पुनियानीको माटो कविता। हामी कम थप्पडीमा पनि ठूलो छात्ती बनाएर त्यहाँबाट प्रस्थान गऱ्यौं। पछि के चर्चा भयो त्यहाँ थाहा भएन….

मलाई विश्वास छ, त्यसपछि विचार गर्नेहरूको टाउको पक्कै पनि फनफनी घुम्न शुरु भयो।

Via Times Doors

 
Copyright © Indian Gorkhas. Designed by Darjeeling Web Solutions